از دلایل گرایش جوانان به مصرف مواد مخدر می توان به نیاز جامعه به سرخوشی بر گرایش جوانان، نگاه و جهان بینی مصرف کننده به موادمخدر و زندگی، استعداد اعتیادپروری ساختار جامعه ایران، پیش پنداشته ها، ضعف در قدرت ابراز وجود و تصمیم گیری فردی، اعتیاد سایر اعضای خانواده، بی اطلاعی عمومی از عوارض سوء مصرف مواد مخدر و رهایی از فشارهای اجتماعی همچون فقر، شرایط بیکاری و مدرک گرایی اشاره نمود.

معمولاً بهترین روش برای ترک اعتیاد مراجعه به کلینیک های ترک اعتیاد است. شیوه‌های دیگر برای درمان اعتیاد شامل قرنطینه یا مراقبت در مکان های خصوصی، ترک تدریجی اعتیاد، شوک الکتریکی، مراقبت و نگهداری در منزل و مراقبت در کمپ های دولتی، شیوه‌های کاردرمانی، اردوگاه های اجباری، جداسازی معتادین ولگرد از افراد سالم جامعه به کار گرفته می شود.

اعتیاد اغلب به عنوان سوء مصرف اجباری مواد مخدر با وجود پیامدهای منفی تعریف می شود. برخلاف وابستگی، اعتیاد بر هر فردی که مکرراً در معرض مواد اعتیادآور قرار می گیرد تأثیر نمی گذارد. ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی بر خطر اعتیاد تأثیر می گذارد. مانند وابستگی، اعتیاد نیز ناشی از تغییرات فیزیکی در مغز است. این تغییرات بر بخش پاداش و انگیزه مغز تأثیر می گذارد. آن ها باعث می شوند افراد برای مواد اعتیادآور ارزش قائل شوند و هنگام مصرف این ماده لذت یا شادی بی نظیری دریافت کنند.

عوامل فرهنگی – اجتماعی از جمله عوامل مؤثر در گسترش اعتیاد به مواد مخدر است. اثر خرده فرهنگ، در پایین یا بالا بودن نرخ مصرف کنندگان مواد مخدر، مورد مطالعه مردم شناسان فرهنگی است. مصرف مواد مخدر در میان زنان، مردان، اقوام و نژادهای مختلف در سنین مختلف عمر و بر حسب پایگاه اجتماعی افراد متغیر است. متاسفانه اثر عوامل اجتماعی چندان مورد توجه مراکز درمانی قرار نگرفته است.

سوء مصرف مواد مخدر علائم و نشانه هایی دارد که با آگاهی از آن ها به راحتی می توانید اعتیاد خود و دیگران را تشخیص دهید. اکثر این علائم در همه افراد مصرف کننده مواد مخدر دیده می شود ولی در کل وجود چند نشانه برای تشخیص مصرف مواد مخدر کافی است. در هر صورت بهترین راه برای تشخیص اعتیاد انجام آزمایش های اعتیاد می باشد.

عوامل اجتماعی فراوانی در گرایش افراد به مصرف مواد مخدر نقش دارد که می تواند به راحتی افراد را به مصرف انواع مواد مخدر می کشاند. عوامل اجتماعی از مهم ترین عوامل خطرآفرین پیرامون فرد بوده که احتمال گرایش به مصرف مواد مخدر را افزایش خواهد داد. نظارت خانواده ها می تواند در کمرنگ کردن این عوامل نقش داشته باشد.

تحقیقات نشان می دهد که عوامل شخصی بر مصرف مواد مخدر تأثیر به سزایی دارد. جنسیت، سن، عوامل ارثی و ژنتیک، مشکلات روانی از مؤثرترین عوامل بوده اند. روابط با دوستانی که دارای رفتارهای ناسازگار و روابط نامناسب با والدین خود هستند نیز از فاکتورهای تأثیرگذار در گرایش افراد به مصرف انواع مواد مخدر می باشد. بررسی و شناخت این عوامل تأثیر بسیاری در کنترل و کاهش مصرف مواد مخدر در فرندان دارد لذا پرداختن به آن از اهمیت بالایی برخوردار است.

حشیش که از گیاه شاهدانه به دست می آید یک ماده روانگردان قوی با قدرت اعتیادآوری ذهنی بالا است. مصرف حشیش باعث آسیب های بسیار فراوان به نقاط مختلف مغز می شود که با ترک مصرف حشیش بعضی از آن ها بازسازی مشوند و بعضی دیگر تا پایان عمر ترمیم نمی شوند. مصرف حشیش باعث ایجاد توهم های شنیداری و دیداری می شود. از جمله عوارض مصرف حشیش می توان به اشتهای فراوان، سرگیجه و خواب آلودگی، سرخوشی و قوی تر شدن حواس اشاره نمود.

خانواده به عنوان رکن اصلی نقش بسیار مهمی را در جلوگیری از به دام افتادن نوجوانان و جوانان در تله اعتیاد به مواد مخدر ایفا می کند. لذا ضروری است تا والدین دانش خود را نسبت به تنوع مواد مخدر و راه های استعمال آن افزایش داده و همچنین نشانه های استعمال مواد مخدر را و نحوه برخورد صحیح با فرزند خود بیاموزند. والدین آگاه نقش اساسی در کنترل و آموزش فرزندان خود در مقابله به دام افتادن آن ها به دام اعتیاد ایفا می کنند.

بدیهی است که تمرکز مرحله بازیابی و توانبخشی حفظ پرهیز از طریق جلوگیری از عود اعتیاد است. علائم هشداردهنده و مراحلی را که می تواند منجر به عود بیماری اعتیاد شود یاد خواهید گرفت. همچنین در این مرحله از توانبخشی، خواهید آموخت که چگونه ابزارهایی را که در پرهیز اولیه آموخته بودید در سایر زمینه های زندگی خود استفاده کنید تا بتوانید به یک زندگی واقعاً هوشیار ادامه دهید. متوجه خواهید شد که کیفیت زندگی آینده شما به بیش از عدم استفاده ساده از مواد مخدر بستگی دارد.

بیماری هم وا بستگی یک بیماری قابل درمان است. هر چند ممکن است لاعلاج باشد. یعنی تحت شرایطی ممکن است علائم این بیماری مجدداً برگردد. هر چند تمرکز اصلی هم وابسته ها بر درمان پایدار است اما به دلیل تعدد عوامل خطرآفرین پیرامون فرد ممکن است این بیماری مجدداً عود نماید. در هر صورت هم وابسته ها نیز یک انسان اند. طبیعت انسان ها شکست و پیروزی در مقابل شرایط مختلف است.

هنگامی که انسان معتاد شد کوشش عضوها و دستگاه‌ها و حفظ تعادل طبیعی مشکل می‌گردد و این امر در دستگاه اعصاب مرکزی و محیطی او اثر تخدیری شدید می‌گذارد و به اندازه ای که قطع مصرف مواد مخدر به عدم تعادل طبیعی دستگاه عصبی و اختلال حاد آن منجر می‌گردد. در این باره پزشکان می‌گویند: هنگامی که انسان معتاد می‌شود، نیکوتین و منوکسید کربن جذب شش ها و دهان معتاد می‌گردد. دستگاه اعصاب او برانگیخته می‌گردد.