Loading...

تاریخچه اعتیاد در ایران

اعتیاد به مواد مخدر در ایران بلایی خانمان‌ سوز است که تاریخچه‌ ای طولانی در دارد. آمارها نشان می‌دهند که علاوه بر وجود بیش از چهار میلیون معتاد مستمر و تفننی در کشور، گردش مالی پول‌ های کثیف حاصل از سوداگری مرگ، هر ساله میلیارد ها تومان به اقتصاد کشور لطمه وارد می‌کند و تجارت غیرقانونی مواد مخدر را می‌توان یکی از بزرگترین چالش‌ های اقتصاد کشور دانست. گزارش‌ها و آمارها نشان می‌دهد در دوران قاجار سوء مصرف مواد مخدر، در شکلی گسترده در میان طبقات مختلف جامعه ایرانی رواج داشته است.
تاریخچه اعتیاد در ایران

تاریخچه اعتیاد

در قرن دهم هجری، شاه طهماسب صفوی، خطر مواد افیونی را جدی تلقی کرده و دستور می دهد تا تریاک موجود در دربار را معدوم نمایند. در زمان شاه عباس، ظاهراً مصرف این ماده، توسعه بیشتری پیدا کرده بود.

زیرا می گویند، شربت کوکنار که همان جوشانده خشخاش است، بسیار رایج بوده است، به طوری که  شاه عباس دوم ضرورت مبارزه با آن را دریافته و برای جلوگیری از مصرف آن و جمع کردن بساط افیونی، ناگزیر ار صدور فرامین و احکام مؤکدی می شود (در سال 1030 هجری قمری، نوشیدن شربت کوکنار، ممنوع و سزای مصرف آن مرگ اعلام شده بود).

پس از رونق کشت تریاک در ایران که از ماهان کرمان آغاز گردیده بود دولت در سال 1329 هجری قمری، نخستین قانون انحصار کشت خشخاش را با نام« انحصار تحدید کشت تریاک» به تصویب رساند.

انحصار کشت از سوی دیگر، تشویق معتادان را در بر داشت که با دادن شیره تریاک به دولت سودی عاید خود می کردند. این امر باعث شد که تریاک کشی ایرانیان که تا آن زمان پنهانی و با شرمندگی انجام می گرفت، عمومیت و رسمیت یابد.

در سال 1311 هجری شمسی، اداره انحصارات، درنقاط مختلف تهران از جمله باغ فردوس، رسماً هشت شیره کش خانه داشت که آن ها را « داروالعلاج » یا « شفاخانه » نامیده بود.

آمار غیر رسمی دیگری حاکی است که در حدود سال های 1320 تا 1330 هجری شمسی در تهران دو هزار شیره کش خانه و 1700 قهوه خانه وجود داشت که از میهمانان خود پذیرایی می کردند.

کنترل ترویج مواد مخدر

کشت خشخاش تا سال 1334 هجری شمسی ادامه داشت و از آن سال به بعد ممنوع اعلام شد و اداره نظارت بر مواد مخدر به وجود آمد که ظاهراً برنامه های زیر را دنبال میکرد:

  • جلوگیری از کشت خشخاش
  • مبارزه با قاچقچیان مواد افیونی
  • مداوای معتادان به مواد مخدر

با این وجود، این امر موجب شد تا قاچاقچیان، مواد افیونی و مخدر را به بهای گزافی به فروش رسانند و از این راه استفاده سرشاری ببرند.

به طوری که حتی مقامات رسمی مملکتی هم دست اندر کار قاچاق مواد مخدر شدند.

قاچاق مواد مخدر

قاچاق در سطحی، گسترش یافت که حتی ولگردان، بیکاران و روسپیان به خاطر درآمد هنگفت به این امر مبادرت ورزیدند.

هروئین که تا سال 1339 هجری شمسی در ایران بازار خوبی نداشت، درست یک سال پس از منع کشت خشخاش، به همت یک داروساز ایرانی از آلمان به ایران آورده شد.

ورود این ماده و گسترش مصرف آن در کشور، همانند سایر نقاط جهان مظاهر این معضل را در اجتماع بیشتر آشکار سخت. اولین آزمایشگاه تهیه هروئین در ایران در سال 1334 هجری شمسی تأسیس شد.

History of addiction in Iran

در مورد حشیش تقی الدین مقریزی، مورخ مصری می گوید: حیدر نامی که شیخ فرقه اسماعیلیه بود در سال ششم هجری حشیش را در ایران رواج داد .

شاردن جهانگرد فرانسوی در این باره می نویسد: ازبک ها، وسیله ای اختراع کردند که چرس را با تنباکو مخلوط کرده می کشیدند و روش خود را نیز به ایران آوردند.

پدیده اعتیاد به مواد مخدر بعد از پیروزی انقلاب اسلامی در بهمن ماه سال 1357 هجری شمسی نیز بخاطر فراهم آمدن بعضی شرایط مساعد از جمله جنگ تحمیلی، تحریم اقتصادی، هم مرز بودن با کشور هایی از جمله پاکستان و افغانستان که محوریت اصلی ترانزیت مواد مخدر هستند، افزایش بیکاری، گرانی، تورم و سایر مشکلات اجتماعی نیز به اوج خود رسیده و آمار معتادان به طرز سر سام آوری رو به فزونی نهاده است.